Empathisch luisteren als HR-professional: zo doe je dat

Wat maakt luisteren empathisch? 

Empathisch luisteren gaat verder dan iemand aanhoren. Je richt je niet alleen op wat iemand zegt, maar ook op wat iemand níét zegt. Zonder oordeel en zonder dat je het per se eens hoeft te zijn met de ander. 

Het vraagt van jou dat je er met je hoofd bij bent. Alvast nadenken over je antwoord terwijl iemand nog aan het woord is, werkt daarbij tegen je. Deze vaardigheid moet je bewust ontwikkelen, ook als je al jaren HR-gesprekken voert. 

Waarom empathisch luisteren in HR-gesprekken zo belangrijk is 

HR-gesprekken zijn anders dan de meeste andere gesprekken op de werkvloer: ze gaan vaak over iets wat iemand direct raakt, zoals diens baan, functioneren of gezondheid. Dat betekent dat er ook meer op het spel staat als je niet goed luistert. 

Als medewerkers merken dat ze echt gehoord worden, zijn ze eerder bereid relevante informatie te delen. Dat helpt jou om beter te adviseren, sneller te signaleren wat er speelt en effectiever bij te sturen. Sterke communicatievaardigheden zijn daarvoor de basis, en die zijn goed te ontwikkelen. 

Zo pas je empathisch luisteren toe in de praktijk 

In de praktijk gaat het om concrete keuzes die je maakt tijdens een gesprek: 

1. Geef ruimte om uit te praten. Onderbreek niet, ook niet als je al denkt te weten wat er komt. Soms zegt iemand pas wat er echt speelt als je lang genoeg een stilte laat vallen. 
2. Stel open vragen. Niet: ‘Gaat het weer beter?’ maar: ‘Hoe gaat het nu met je?’ Of: ‘Wat heb je op dit moment het meest nodig?’ Open vragen nodigen uit tot een eerlijk antwoord in plaats van een bevestiging die het gesprek afsluit. 
3. Vat samen en check. Herhaal in je eigen woorden wat je gehoord hebt en vraag of dat klopt. Dat laat zien dat je luistert én het voorkomt dat je op basis van aannames verder gaat. 
4. Benoem wat je ziet. Als je merkt dat iemand gespannen is of iets moeilijk vindt om te zeggen, mag je dat hardop zeggen: ‘Ik merk dat je dit lastig vindt om te bespreken.’ Dat geeft ruimte. 

Gespreksmodellen en coachingstechnieken helpen om deze vaardigheden te structureren. In de opleiding HR-adviseur komen ze expliciet aan bod, naast onderwerpen als werving, selectie en personeelsontwikkeling. 

De valkuil: te snel naar oplossingen 

HR-professionals zijn gewend om te helpen. Dat is ook precies waarom de neiging om snel met oplossingen te komen zo groot is. Maar als iemand zijn verhaal nog niet kwijt kan, komen oplossingen niet aan. Ze voelen dan zelfs afwijzend aan. 

Empathisch luisteren betekent soms niets anders dan er zijn, doorvragen en samenvatten, voordat je ook maar één advies geeft. Die vertraging voelt misschien inefficiënt, maar levert uiteindelijk betere gesprekken op. 

Ontwikkel jezelf in empathisch luisteren 

Empathisch luisteren is een vaardigheid, geen persoonlijkheidskenmerk. Je ontwikkelt het door er bewust mee bezig te zijn: gesprekken evalueren, feedback vragen, patronen herkennen in hoe je reageert onder druk. Benieuwd hoe deze vaardigheid ook voor leidinggevenden werkt? Lees dan ook de blog ‘De kracht van het empathisch luisteren’. 

Wil je je verder ontwikkelen als HR-professional? Bij ISBW zijn we onder meer gespecialiseerd in opleidingen voor werkende professionals op het snijvlak van mensen en organisaties, zoals HR-professionals. Bekijk het HRM-opleidingsaanbod en ontdek welke opleiding of training bij jouw rol past. Werk je al op HBO-niveau en wil je je ook strategisch versterken? Met de Post HBO Strategisch HRM verbind je personeelsbeleid en verandermanagement aan de mensgerichte kant van je vak. 

Heb je interesse in een specifieke vaardigheid of wil je meer weten over een bepaald aspect van management? Neem dan contact op met onze studieadviseurs. Wij helpen je graag verder!