Coach of leidinggevende? Zo vind je de juiste balans

Twee rollen die vaak samenkomen

Leidinggeven wordt vaak geassocieerd met hiërarchie en functie. In de praktijk gaat het vooral om richting geven. Dat kan betekenen dat je afspraken maakt, prioriteiten stelt of duidelijk bent over verwachtingen. Ook zonder formele leidinggevende titel kun je die rol vervullen, bijvoorbeeld in een project, als senior collega of in een coördinerende functie.

De coachende rol draait om ontwikkeling en eigenaarschap. Je helpt anderen om zelf na te denken, keuzes te maken en verantwoordelijkheid te nemen. Dat doe je door te luisteren, vragen te stellen en ruimte te laten, in plaats van oplossingen aan te dragen.

Deze rollen lijken soms tegenover elkaar te staan. Toch vullen ze elkaar aan. Zonder richting ontstaat onduidelijkheid. Zonder coaching blijft groei uit.

Waarom die balans steeds belangrijker wordt

Werk is de afgelopen jaren inhoudelijk zwaarder en complexer geworden. Veel professionals krijgen er taken bij die vragen om afstemming, begeleiding en overzicht. Tegelijkertijd is er minder tijd en meer druk.

Dat vraagt om andere vaardigheden. Alleen focussen op de inhoud van je werk is vaak niet genoeg. Je zult ook moeten schakelen in hoe je samenwerkt met anderen. Soms is duidelijkheid nodig. Soms juist ruimte.

Je weegt steeds opnieuw af wat op dat moment helpt:

• duidelijkheid of meedenken;
• richting of reflectie;
• bijsturen of vertrouwen geven.

Die afweging maak je niet één keer, maar in uiteenlopende situaties, met verschillende mensen.

Wanneer kies je welke rol?

Een veelvoorkomende valkuil is dat je automatisch dezelfde rol blijft aannemen. Bijvoorbeeld omdat dat vertrouwd voelt of omdat het in het verleden werkte.

Deze richtlijnen kunnen helpen om bewuster te kiezen:

Bij leren en ontwikkelen

Neem een coachende houding aan. Stel vragen, luister en laat de ander zelf verwoorden wat er speelt. Dit helpt om inzicht en eigenaarschap te vergroten.

Wil je dit praktisch toepassen in jouw werk? De HBO Module Coaching helpt je om coachende vaardigheden concreet te versterken en direct in je dagelijkse praktijk te gebruiken.

Bij afspraken en resultaten

Wees duidelijk en richtinggevend. Benoem verwachtingen, maak afspraken en geef aan waar verantwoordelijkheid ligt.

Bij spanning of lastig gedrag

Combineer beide rollen. Benoem wat je ziet en bespreek samen wat nodig is om verder te komen.

Het gaat niet om ‘zacht’ of ‘hard’, maar om wat in die situatie passend is.

Wil je meer houvast bij coachende gesprekken? In de blog Coachen op de werkvloer: 5 praktische technieken die werken lees je hoe je coaching toepast in alledaagse werksituaties.

Duidelijkheid geeft rust

Veel professionals vinden het lastig om duidelijk te zijn uit angst de relatie te schaden. Toch werkt dat vaak averechts. Onduidelijkheid zorgt voor onzekerheid en ruis in de samenwerking.

Heldere afspraken geven rust, bijvoorbeeld over:

• wat er verwacht wordt;
• wie waarvoor verantwoordelijk is;
• wanneer je samen terugkijkt.

Vanuit die duidelijkheid ontstaat er ruimte voor coaching en ontwikkeling. Als de kaders helder zijn, kun je samen kijken hoe iemand zijn werk invult en waar groei mogelijk is.

Merk je dat gesprekken soms stroef verlopen? Met sterke communicatievaardigheden geef je richting én blijf je in verbinding. Bekijk het opleidingsaanbod in communicatievaardigheden en ontdek welke opleidingen daarbij passen.

Schakelen vraagt zelfinzicht

Bewust schakelen tussen rollen begint bij jezelf. Sta regelmatig stil bij vragen als:

• Welke rol neem ik nu automatisch aan?
• Past die rol bij deze situatie?
• Wat heeft deze samenwerking op dit moment nodig?

Het helpt om dit ook expliciet te maken in gesprekken. Door te benoemen vanuit welke rol je spreekt, voorkom je verwarring en schep je helderheid.

Ontwikkeling als onderdeel van je vak

Coachen en leidinggeven zijn geen vaste eigenschappen. Het zijn vaardigheden die je ontwikkelt, net als vakinhoudelijke kennis. Dat vraagt oefening, reflectie en soms het loslaten van gewoontes, zoals de neiging om problemen direct over te nemen.

Door bewust te werken aan je manier van communiceren en begeleiden:

• groeit het eigenaarschap bij anderen;
• worden gesprekken gelijkwaardiger;
• ontstaat er meer vertrouwen, ook wanneer je moet bijsturen.

Dat is niet altijd eenvoudig, maar wel leerzaam.

Benieuwd hoe jij sterker kunt schakelen tussen coachen en leidinggeven? Bekijk het opleidingsaanbod in management en leidinggeven en ontdek welke opleiding of training past bij jouw rol en praktijk.

Geen vast eindpunt

De balans tussen coachen en leidinggeven ligt niet vast. Rollen veranderen, samenwerkingen ontwikkelen zich en situaties vragen telkens iets anders van je. Wat vandaag werkt, kan morgen al om bijstelling vragen.

Door bewust te blijven afstemmen en te investeren in je professionele ontwikkeling, vergroot je je handelingsruimte. Dat geeft houvast in een werkpraktijk die voortdurend in beweging is en in een rol die je kunt blijven ontwikkelen.
 
Wil je je coachende vaardigheden verder ontwikkelen? Bekijk het opleidingsaanbod in coaching en ontdek welke opleiding of training past bij jouw rol en werkpraktijk.